Οι δύο Μαρίες

Οι δύο Μαρίες είναι ένα γλυπτό που βρίσκεται στο πάρκο στο Σντιάγκο ντε Κομποστέλλα όπως αναφέρθηκε στην προηγούμενη ανάρτησή εδώ. Ήταν υπαρκτές προσωπικότητες της πόλης που καθημέρινά στις 2 η ώρα έκαναν την εμφάνισή τους στο πάρκο Alameda, στο σημείο που αργότερα τοποθετήθηκε το γλυπτό.

Οι δύο Μαρίες στο πάρκο

Η Κομποστέλλα και ο δρόμος του Ιακώβου

 Τα παιδιά του Ζεβεδαίου ποιον είχαν πατέρα; Η προφανής απάντηση στην παροιμιώδη φράση δεν μας λέει όμως ότι τα παιδιά του Ζεβεδαίου ήταν ο Ιωάννης και ο Ιάκωβος, μαθητές του Χριστού. Ο Ιάκωβος ή Santiago ή Jacob λέγεται ότι έφτασε μέχρι τις ακτές του Ατλαντικού, στη Βόρειο Ισπανία για να κυρήξει το λόγο του Θεού. Γύρισε πίσω στα Ιεροσόλυμα όπου και θανατώθηκε και αργότερα τα λείψανα του μεταφέρθηκαν στο Santiago de Compostella στη Γαλικία. Από τον 7ο αιώνα, αρχισε να έχει φήμη η εκκλησία και να ακμάζει η περιοχή καθώς συνέρρεαν πιστοί για να προσκηνύσουν, από όλη την Ευρώπη.  

Η δυτική πλευρά του Καθεδρικού ναού, όταν πήγα εκεί, ήταν με ικριώματα

Σταδιακά αναπτύχθηκε ένα δίκτυο μονοπατιών και δρόμων, η λεγόμενη διαδρομή του Αγίου Ιακώβου ή Camino de Santiago, από την Ισπανία, Πορτογαλία, Γαλλία, Ιταλία και πολλές άλλες χώρες που οδηγούσαν στο Σαντιάγκο. Ο πιστός υπέβαλλε και υποβάλλει τον εαυτό στη διαδικασία αυτή ως εξιλασμό και λύτρωση για να φτάσει να προσκυνήσει τον Άγιο Ιάκωβο και να ζητήσει συγχώρεση.

Άποψή από το εσωτερικό του ναού

Το σύμβολο της διαδρομής είναι ένα όστρακο χτενιού. Το χτένι έχει το χαρακτηριστικό σχήμα βεντάλιας και πάνω ζωγραφισμένο ένα κόκκινο σταυρό. Ένα τέτοι χτένι έχει ο κάθε οδοιπόρος μαζί του, υπάρχει παντού στη διαδρομή, είναι ο ταξιδιωτικός οδηγός, ο οδοδείκτης, βρίσκεται στα πανδοχεία, ξενοδοχεία, και καταλύματα εν γένει, στους καταλόγους των εστιατορίων, σε κάθε λογής κατάστημα, αποτελεί το ενθύμιο της πορείας ή της επίσκεψης στο Σαντιάγκο ντε Κομποστέλλα.  

Πέτρινο υπέρθυρο με σκαλισμένο το χτένι των προσκύνητών

To Σαντιάγο ντε Κομποσέλα είναι πολή αρκετά προσεγμένη και παρόλο τον μεγάλο αριθμό των επισκεπτών καθαρή, τουλάχιστον τότε που την είδα. Μπορεί να βασίζεται στον θρησκευτικό τουρισμό ως επί το πλείστον αλλά έχει και αλλά αξιοθέατα πλην του ναού του Αποστόλου Ιακώβου, που συγκαταλλέγεται στα μνημεία της UNESCO, όπως επίσης στον ίδιο κατάλογο συμπεριλαμβάνεται και το δίκτυο μονοπατιών και δρόμων που οδηγούν στην πόλη. Για φαγητό έχετε πάρα πολλές επιλογές, για όλα τα γούστα και για όλα τα βαλάντια. Δεν θα παραλείψετε να τιμήσετε με επίσκεψη τουλάχιστον ένα tapas bar για να δοκιμάσετε καλούς μεζέδες και τοπικό κρασί. 

Στα τάπας μπαρ της πόλης σερβίρουν στα χτένια τα μεζεδάκια

Το φαινόμενο της επίσκεψης κάποιου ιερού τόπου ή ναού δεν είναι μοναδικό. Πολλά προσκυνήματα υπάρχουν, ενδεικτκά να αναφέρω: Τους Αγίους Τόπους, την Τήνο, την Παναγία Σουμελά, τον Άγιο Ιωάννη το Ρώσο στο Προκόπι της Εύβοιας, τα ίχνη του Αποστόλου Παύλου από τις τρεις περιοδίες του. Επίσης άλλες θρησκείες ακολουθούσαν και ακολουθούν την ίδια προκρακτική όπως για παράδειγμα η επίσκεψη σε ιερό και ο χρησμός από το μαντείο, κ.ά. Ανέκαθεν φαίνεται ότι ήταν ένα μέσο εξιλέωσης, εσωτερικής στροφής ή αιτιολόγησης προς τα έξω μιας πράξης. Πιό πεζά για τον σημερινό οδοιπόρο - προσκυνητή μπορεί να είναι και η επαφή με τη φύση, το περιβάλλον και τον πολιτισμό της περιοχής που επισκέπτεται, τους ανθρώπους που θα συναντήσει. Σίγουρα το ταξίδι διευρύνει τους ορίζοντες, ίσως χαρτογραφεί τον εαυτό μας.

Route 66, ταξιδευουμε οδικώς

Ο δρόμος 66 ή ευρύτερα γνωστός ως Route 66, είναι ένας από τους πρώτους αυτοκινητοδρόμους στις ΗΠΑ που αίσιως συμπλήρωσε 95 χρόνια. Ξεκινά από το Σικάγο του Ιλινόι, είναι διαπολιτειακός - διασχίζει 7 πολιτείες των ΗΠΑ - για να καταλήξει στο Λος Άτζελες της Καλιφόρνιας και την παραλία Σάντα Μόνικα. Έχει μήκος 3.940 χιλιόμετρα. Έχει χαρακτηριστεί πλέον ως ιστορικό μνημείο, τη δεκαετία του '30 αποτέλεσε το όνειρο για μια καλύτερη ζωή, ήταν η διέξοδος προς τη Δύση, τις δυτικές πολιτείες πού έδιναν περισσότερες επιλογές μετά την κατάρευση της οικονομίας της χώρας, ενώ στη διάρκεια του δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου μετακινήθηκαν τόσο προσωπικό όσο και στρατηγικής σημασίας εξοπλισμός.

Σήμερα πλέον αποτελεί ένα ταξίδι σε άλλη εποχή, το μεγαλύτερο μέρος έχει διατηρηθεί όπως ήταν δεκαετίες πρίν ή έχει ανακατασκευαστεί για να θυμίζει την εποχή εκείνη. Μουσεία με διάφορα θέματα, εστιατόρια, μοτέλ, βενζινάδικα, αυτοκίνητα, γιγαντοαφίσες και ταμπέλες νέον. Ήταν και είναι ακόμα μια περιπέτεια όλο αυτό το ταξίδι που διαρκούσε ημέρες ή και εβδομάδες, αναλόγως το πόσο βιαζόσουν να φτάσεις στο προορισμό σου ή τι θέλεις να δεις στην πορεία. Σήμερα το μεγαλύτερο μέρος του δρόμου εξακολουθεί να λειτουργεί, για να το δεί κάποιος με ανεση χρειάζεται δύο με τρείς εβδομάδες τουλάχιστον, με στάσεις για επισκέψεις και άνεση χρόνου ενώ οι βιαστικοί θέλουν μία εβδομάδα χρόνο. Ιδανική εποχή είναι Σεπτέμβριος και Οκτώβριος. 

Η αρχή του δρόμου, στο Σικάγο

Πολλές ταινίες έχουν γυριστεί, μυθιστορήματα έχουν γραφτεί, τραγούδια έχουν ακουστεί και ιστορίες καθημερινότητας που έχουν ξεχαστεί. Η αναβιώση της διαδρομής δίνει νέα πνοή στην οικονομία της περιοχής που διέρχεται ο δρόμος. Μην φανταστείτε τεράστιες λεωφόρους, μια λωρίδα ανά κατεύθυνση έχει, περνάει πάνω από ποτάμια και διασχείζει πολιτείες, πόλεις και χωριά. Θα βρείτε πολλά "tourist traps" με αναμνηστικά για το ψυγείο σας και όχι μόνο. 

Το τέλος, στην παραλία Σάντα Μόνικα, Καλιφόρνια

Για να είμαι ειλικρινής μαζί σας δεν έχω κάνει όλη τη διαδρομή. Στην αφετηρία, τον τερματισμό της (απ' όπου και οι φωτογραφίες) έχω πάει και μερικά μικρά κομμάτια έχω κάνει. Ίσως στο μέλλον να προγραμματίσω τη διαδρομή και το ταξίδι. Όσοι πιστοί προσέλθετε και δηλώστε συμμετοχή.

Δερματι, η αετοφωλιά της Ευρυτανίας

Το χωριό Δερμάτι βρίσκεται στη Νότια πλευρά της Χελιδόνας στην Ευρυτανία. Από το δρόμο Καρπενησίου - Προυσού είναι 5 χιλιόμετρα σε δρόμο όμως στενό και πολύ ανηφορικό. Κατοικοι το Χειμώνα αμφιβάλλω αν υπάρχουν, το Καλοκαίρι πρέπει να ζωντανεύει κάπως. Ένας παλιός νερόμυλος υπάρχει ακόμα σε καλή σχετικά κατάσταση. Η θέα είναι εκπληκτική από ψηλά. Η κορφή της Χελιδόνας και των ψηλών βουνών και προς τα κάτω, τα Διπόταμα, που ενώνεται ο Κρικελοπόταμος με τον Καρπενησιώτη στον Τρικεριώτη. Το χωριό είναι φτιαγμένο εν μέρει σε πλάτωμα και σε αναβαθμίδες μέσα στη χαράδρα. Η εκκλησία είναι αφιερωμένη στην Αγία Παρασκευή και δίπλα είναι το σχολείο. Ο δρόμος δεν συνεχίζει πρέπει να γυρίσετε πίσω για να συνεχίσετε την πορεία σας.

Το καμπαναριό στο Δερμάτι, μοιάζει με παρατηρητήριο από μακριά, έχει ασυνήθιστο σχέδιο με ξύλινες δοκούς και πέτρες

Η αλπική λίμνη στο Βελούχι

Το Βελούχι ή Τυμφρηστός είναι βουνό της Ευρυτανίας συνέχεια της οροσειράς της Πίνδου. Αν και αρκετά γωστό, αυτό που δεν είναι γνωστό είναι η μικρή αλπική λίμνη που υπάρχει εκεί. Είναι εύκολα προσβάσιμη, αν φτάσετε στο χιονοδρομικό κέντρο, θα δείτε απέναντι το καταφύγιο. Δίπλα από το καταφύγιο είναι ένας χωματόδρομος, ακολουθήστε τον και σε περιπου 500 μέτρα σε υψόμετρο 1900 μέτρα, θα βρεθείτε σε εκπληκτικό θέαμα. Μην φανταστείτε καμία απέραντη λίμνη, είναι το σημείο που συγκεντρωνονται τα νερά του οροπεδίου από τα χιόνια, έρχονται και ξεδιψάνε τα γιδοπρόβατα της περιοχής. Προσέξτε, το Καλοκαίρι που έχει κοπάδια από τα γύρω ποιμνιοστάσια, μαζί θα είναι και τα μαντρόσκυλα που δεν αστειεύονται!  

Η λίμνη του Βελουχίου το Καλοκαίρι. Στο βάθος διακρίνεται το μονοπάτι προς τη κορφή 

Η αντανάκλαση στο νερό της λίμνης

Περιπέτεια στο ακρότατο σημείο της ηπειρωτικής Ελλάδας

Όταν μια παρέα βρεθήκαμε στη Μάνη, θελήσαμε να πάμε στο φάρο που βρίσκεται στο Ακρωτήριο Ταίναρο, το μεσαίο "πόδι" της Πελοποννήσου. Βρήκαμε τις πληροφορίες που θέλαμε, κανονίσαμε να πάμε απόγευμα ώστε να φτάσουμε για να δούμε το ηλιοβασίλεμα και το άναμμα του φάρου. Φτάσαμε στον τελικό οικισμό και στη συνέχεια θα κάναμε την πορεία στο μονοπάτι προς το ακρωτήριο. Το μονοπάτι σχετικά εύκολο, με εξαίρεση κάποια σημεία που ήταν λίγο δύσκολο, πατημένο όμως από τους πεζοπόρους. Η διαδρομή λίγο πάνω από δύο χιλιόμετρα από το σημείο στάθμευσης των οχημάτων μέχρι τη μύτη ή μάλλον καλύτερα το ξίφος που σχίζει τη θάλασσα και μετά μόνο νερό. 

Ο Φάρος στο Ταίναρο

Πριν ξεκινήσουμε την πορεία, εξερευνήσαμε την περιοχή που ενώ είναι Αρχαιολογικός χώρος δεν είναι περιφραγμένος ή ελεγχόμενος. Μπροστά και λίγο αριστερά μας σε ένα έπαρμα της γης ο ναός των Αγίων Ασωμάτων. Ξεκάθαρα δομημένος από παλιότερα υλικά στην περιοχή. Ο ναός του Απόλλωνα Ήλιου πιο δίπλα δεξιά, μετά τον κολπίσκο, που μπορείτε να ρίξετε και μια βουτιά, φαίνονται τα υπολείμματα από τα λιτά ψηφιδωτά με ξεχωριστό αυτό του ήλιου με τις δέκα σπειρωτές ακτίνες του. Πιο αριστερά από το εκκλησάκι είναι ένας άλλος κολπίσκος. Εκεί έχει βλάστηση, πράγμα που μαρτυρά την ύπαρξη πηγής γλυκού νερού. Πλησιάσαμε, είδαμε το χώρο, εγκαταλειμμένο, με σκουπίδια, ακαθαρσίες αλλά και καρπούς, ίσως προσφορά προς χθόνιες θεότητες. Εδώ ίσως κάποτε ήταν "οι Πύλες του Άδου" των αρχαίων Ελλήνων ή το υπνομαντείο. Ο βράχος λαξευμένος, αρχαία λαξεύματα. Πιο πέρα στον κολπίσκο έχουν "πέσει" τσιμέντα για να δημιουργηθεί αγκυροβόλιο για τις βαρκούλες. Ρωτήσαμε τον ψαρά αν ήταν όντως εκεί "οι Πύλες του Άδη" μας είπε για κάτι σπηλιές πιο πέρα, προσβάσιμες μόνο από τη θάλασσα. Ο βαρκάρης, μας αρνήθηκε όμως να μας πέμψει εκεί, ίσως δεν είχε έρθει ακόμα η ώρα μας...  

Ναός των Αγίων Ασωμάτων

Αφού είδαμε τα ενδιαφέροντα σημεία, αποφασίσαμε να ξεκινήσουμε την πορεία μας, ο ένας πίσω από τον άλλον. Ο καιρός καλός, η ώρα ιδανική. Ήπιες ανηφόρες και κατηφόρες, πέτρες και θαμνώδης βλάστηση. Ύστερα από πορεία 40΄ σχεδόν φτάσαμε στο φάρο. Πρόσφατα σχετικά ανακινισμένος αλλά τα σημάδια από την αρμύρα, τα κύματα και τους αέρηδες είναι ορατά παντού. Λιτό κτίσμα με τα αναγκαία μέσα. Ο κόσμος πήγαινε και ερχόταν σε ομάδες, χάζευε, έβγαζε φωτογραφίες. 

Σημείο του Ναού του Ποσειδώνα, ψηφιδωτό ήλιος 

Χαζέψαμε και εμείς το τοπίο παρόλο που η ατμόσφαιρα ήταν λίγο μουντή, η ώρα λίγο πριν τη δύση του ήλιου ήταν κατάλληλη για ατμοσφαιρικές φωτογραφίες, χαιρετούσαμε προς τα drones που κάποιοι είχαν απογειώσει, βλέπαμε τα καράβια που είχαν χαράξει τη ρότα τους στο μεσοπέλαγο, το φως της ημέρας έπεφτε σιγά σιγά, ο κόσμος άρχισε να αραιώνει και να επιστρέφει. Συνειδητοποιούμε ότι το σημείο που βρισκόμαστε είναι το νοτιότερο άκρο της Πελοποννήσου, της ηπειρωτικής Ελλάδα και επαγωγικά των Βαλκανίων και της Ευρώπης.

Χώρος που τοποθετείται το Υπνομαντείο, κατ' άλλους οι πύλες του Άδη

Από την παρέα μας οι περισσότεροι αποφασίσαν να επιστρέψουν, αφού ο φάρος δεν άναβε. Δύο μείναμε λίγο παραπάνω για να δούμε το φάρο να ανάβει και να τον χαιρετίσουμε! Το φεγγάρι είχε ανατείλει εδώ και ώρα. Το σκοτάδι είχε πέσει, ο φάρος όμως ακόμα να ανάψει. Μήπως είχε πεισμώσει; Μήπως να περιμέναμε ακόμα; Θα ξέχασαν να αλλάξουν το χρονοδιακόπτη και θα ανάψει λίγο αργότερα ίσως. Κάναμε διάφορες υποθέσεις όσο περιμέναμε. Είχαν περάσει 45' μετά τη δύση του ήλιου και τίποτα. Με βαριά καρδιά αποφασίσαμε να πάρουμε το δρόμο της επιστροφής.

Ο φάρος στον κάβο Ματαπά ή Ταίναρο

Είχε νυχτώσει για τα καλά πλέον. Ακόμα και τα πλοία στον ορίζοντα είχαν ανάψει τα φώτα τους. Η απογοήτευση και η απορία ήταν έκδηλη. Ευτυχώς είχαμε φακούς που θα φώτιζαν το μονοπάτι της επιστροφής. Τα μάτια μας όμως είχαν προσαρμοστεί στο σκοτάδι. Το φεγγάρι από ψηλά φώτιζε τα βήματά μας. Δεν χρησιμοποιήσαμε τους φακούς. Καθώς ξεμακραίναμε, γυρίζαμε τα κεφάλια πίσω μήπως και άναψε ο φάρος, να τον χαιρετίσουμε από μακριά έστω. Τίποτα... Τα βήματα πιο βαριά από το απόγευμα. Η προσοχή τεταμένη, να μην παραπατήσουμε και να μην χάσουμε το μονοπάτι. Ο φάρος ξεχάστηκε προς το παρόν και η κουβέντα γύρισε στο πού πιθανόν βρισκόταν ψυχοπομπείο, πώς έφτασε ο Ηρακλής εδώ για να κάνει το δωδέκατο και τελευταίο του Άθλο, (ο μύθος λέει έφτασε στο Ταίναρο, κατέβηκε στον Άδη, εκεί είδε και γνωστούς, πήρε τον Κέρβερο και ανέβηκε πίσω στον κόσμο), ποιος άλλος πήγε και γύρισε από τον Άδη (θυμηθήκαμε τον πολυμήχανο Οδυσσέα, το Λάζαρο και το Χριστό), αλλάξαμε τη κουβέντα σε πιο ανάλαφρα πράγματα όπως πόσο διαφορετική είναι η νύχτα χωρίς τα φώτα κάτι που είχαμε ξεχάσει τελευταία. 

Ο φάρος  με το φεγγάρι και το καράβι στο βάθος

Πλησιάζοντας στον πολιτισμό, τα μηνύματα στο κινητό από αναπάντητες κλήσεις, μας επανάφεραν στην πραγματικότητα. Η παρέα είχε καθίσει στην ψαροταβέρνα και μας έψαχνε.

- Να παραγγείλετε και για μας! είπαμε.

Ο ταβερνιάρης μας έλυσε και το μυστήριο του φάρου.

- Ο φάρος;! έχει χαλάσει πριν λίγες μέρες. Περιμένουν ανταλλακτικό...

Το φεγγάρι αντανακλά το φως του στα ρυτιδιασμένα νερά του κολπίσκου

Υπάρχουν ακόμα οι δίδυμοι πύγοι;

Και όμως! Σε πείσμα των καιρών οι δίδυμοι πύργοι στέκονται αγέρωχοι με τα σημάδια όμως του καιρού πάνω τους. Οι βίγλες όπως είναι γνωστοί οι δύο πύργοι σήμερα, έχουν φτιαχτεί από τους Ενετούς, βρίσκονται λίγο έξω από τη Χαλκίδα σε ένα λοφο δίπλα στο Λήλα ποταμό. Από εκεί μπορεί κανείς να ελέγχει το το ποτάμι, το Ληλάντιο πεδίο, το Νότιο Εύβοϊκό μέχρι και τις ακτές της Βοιωτίας και της Αττικής. Αποτελούσε μέρος του παλαιότερου συστήματος των "φρυκτωριών" τηλεσυνεννόησης δηλαδή πριν τα κινητά τηλέφωνα. Το επιβλητικό τοπίο σε μεταφέρει σε άλλες εποχές. Θαρρείς από το κάστο των Φύλλων που φαίνεται πέρα από την άλλη όχθη του Λήλα, θα ξεχυθούν ιππότες. Οι δίδυμοι πύργοι της Χακλίδας δεν φοβούνται τρομοκράτες και αεροπειρατές μοναχά το χρόνο φοβούνται και όσους αδιαφορούν για τη κληρονομιά τους.

Η άποψη από το ποτάμι

Πίσω από τον πύργο, στο βάθος, το όρος Δίρφυς

Σε πρώτο πλάνο το καμπαναριό της εκκλησίας, δίπλα ο πύργος και ο Ευβοϊκός κόλπος, οριζόντια γραμμή 

Πρόσινο χαλί στρωμένο στην "αυλή" του πύργου